ภาษีมูลค่าเพิ่ม คือ อะไร? (VAT) ครบทุกเรื่องที่ธุรกิจต้องรู้ ปี 2569

อัปเดตล่าสุด: เมษายน 2569✍️ โดยทีมผู้เชี่ยวชาญด้านบัญชีและภาษี PM Accounting

ภาษีมูลค่าเพิ่ม คือ ภาษีที่เรียกเก็บจากการขายสินค้าและบริการในประเทศไทย ในอัตรา 7% ของมูลค่าสินค้าหรือบริการ ปัจจุบันธุรกิจที่มีรายได้เกิน 1,800,000 บาทต่อปี มีหน้าที่ต้องจดทะเบียน VAT กับกรมสรรพากร

ถ้าคุณเพิ่งเริ่มธุรกิจหรือกำลังวางแผนจดทะเบียนบริษัท คำถามที่เจ้าของธุรกิจถามบ่อยที่สุดคือ “VAT คืออะไร และธุรกิจของฉันต้องจด VAT ไหม?” บทความนี้อธิบายครบทุกเรื่องที่คุณต้องรู้เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ตั้งแต่นิยาม เกณฑ์การจด วิธีคำนวณ VAT ไปจนถึงขั้นตอนยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) คืออะไร?

หมายเหตุ: VAT เป็นหนึ่งในประเภทของฐานภาษีหลักของธุรกิจไทย ควบคู่กับภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีหัก ณ ที่จ่าย

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (Value Added Tax หรือ VAT) คือภาษีทางอ้อมที่รัฐบาลเรียกเก็บจากการขายสินค้าและการให้บริการในทุกขั้นตอนของห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่ผู้ผลิต ผู้ค้าส่ง ไปจนถึงผู้บริโภคปลายทาง

วิธีที่ง่ายที่สุดในการเข้าใจ vat คือ อะไร คือมองว่า ธุรกิจทำหน้าที่เป็นตัวแทนของรัฐในการเก็บภาษีแทน — คุณเรียกเก็บ VAT จากลูกค้า นำส่งกรมสรรพากร และสามารถขอภาษีที่จ่ายไปในการซื้อสินค้าคืนได้

ปัจจุบันประเทศไทยใช้อัตรา VAT ที่ 7% ซึ่งเป็นการปรับลดชั่วคราวจากอัตราเต็ม 10% มาตั้งแต่ปี 2535 และมีการขยายเวลาต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

ใครต้องจด VAT บ้าง? เกณฑ์รายได้ 1.8 ล้านบาท

ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1 ผู้ประกอบการที่มีรายได้จากการขายสินค้าหรือให้บริการ เกิน 1,800,000 บาทต่อปี มีหน้าที่ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มกับกรมสรรพากรภายใน 30 วัน นับจากวันที่รายได้เกินเกณฑ์

💡 ตัวอย่าง: ถ้าธุรกิจของคุณมียอดขายเดือนละ 200,000 บาท รายได้สะสมจะถึง 1.8 ล้านในเดือนที่ 9 นับจากนั้นมีเวลา 30 วันเพื่อไปจด VAT ให้ทัน

ผู้ที่ได้รับการยกเว้น ไม่ต้องจด VAT

• ผู้ประกอบการที่มีรายได้ ต่ำกว่า 1.8 ล้านบาทต่อปี (แต่สามารถสมัครจดได้โดยสมัครใจ)
• กิจการขายพืชผลทางการเกษตรสด สัตว์ที่ยังมีชีวิต และสินค้าเกษตรแปรรูปขั้นต้น
• บริการการศึกษาของสถาบันการศึกษาของรัฐและเอกชนที่ได้รับอนุมัติ
• บริการทางการแพทย์และสาธารณสุข
• บริการขนส่งสาธารณะในประเทศ
• ผู้ประกอบการที่ส่งออกสินค้าและบริการ (ใช้อัตรา VAT 0% แทน)

💡 Tip สำคัญ: แม้รายได้ยังไม่ถึง 1.8 ล้าน คุณสามารถ สมัครใจจด VAT ได้ ซึ่งเป็นประโยชน์มากถ้าคุณซื้อสินค้าหรือวัตถุดิบจากผู้ประกอบการ VAT จำนวนมาก เพราะจะขอภาษีซื้อคืนได้

อัตราภาษีมูลค่าเพิ่มในไทย มีกี่ประเภท?

VAT ในประเทศไทยแบ่งเป็น 3 อัตราหลัก ซึ่งใช้กับธุรกิจประเภทต่างๆ แตกต่างกัน:

อัตรา VAT	ใช้กับธุรกิจประเภท	ตัวอย่าง
7%	การขายสินค้าและบริการทั่วไปภายในประเทศ	ร้านอาหาร, ซอฟต์แวร์, ที่ปรึกษาบัญชี, ก่อสร้าง
0%	การส่งออกสินค้าและบริการระหว่างประเทศ	สินค้าส่งออก, บริการให้กับบริษัทต่างชาติในต่างประเทศ
ยกเว้น (Exempt)	กิจการที่กฎหมายระบุให้ได้รับยกเว้น	เกษตรกรรม, การศึกษา, บริการสาธารณสุข, ประกันภัย

⚠️ ข้อสำคัญ: “อัตรา 0%” กับ “ยกเว้น VAT” แตกต่างกันมาก! ธุรกิจที่ใช้อัตรา 0% ยังคงจด VAT และขอภาษีซื้อคืนได้ แต่ธุรกิจที่ได้รับ “ยกเว้น VAT” จะขอภาษีซื้อคืนไม่ได้เลย

วิธีคำนวณ VAT — บวก VAT และถอด VAT

การคำนวณ VAT 7% มีสองกรณีที่พบบ่อยในธุรกิจ ได้แก่การ บวก VAT (เมื่อราคายังไม่รวม VAT) และการ ถอด VAT (เมื่อราคารวม VAT แล้ว)

กรณีที่ 1: บวก VAT เข้าไปในราคา (ราคาสินค้ายังไม่รวม VAT)

สูตรบวก VAT:
VAT ที่ต้องจ่าย = ราคาสินค้า × 0.07
ราคารวม VAT = ราคาสินค้า × 1.07

ตัวอย่าง: สินค้าราคา 1,000 บาท (ยังไม่รวม VAT)
VAT = 1,000 × 7% = 70 บาท
ราคารวม VAT = 1,000 + 70 = 1,070 บาท

กรณีที่ 2: ถอด VAT ออกจากราคา (ราคาสินค้ารวม VAT แล้ว)

สูตรถอด VAT:
ราคาก่อน VAT = ราคารวม ÷ 1.07
VAT ในราคา = ราคารวม × 7 ÷ 107

ตัวอย่าง: สินค้าราคา 1,070 บาท (รวม VAT แล้ว)
ราคาก่อน VAT = 1,070 ÷ 1.07 = 1,000 บาท
VAT ที่อยู่ในราคา = 1,070 × 7 ÷ 107 = 70 บาท

💡 วิธีจำง่าย: ถ้าราคา ยังไม่รวม VAT ให้คูณด้วย 1.07 / ถ้าราคา รวม VAT แล้ว ให้หารด้วย 1.07 เพื่อได้ราคาก่อน VAT

ภาษีซื้อและภาษีขาย คืออะไร?

เมื่อจด VAT แล้ว ผู้ประกอบการจะคุ้นเคยกับคำสองคำนี้เป็นอย่างดี เพราะเป็นหัวใจของการคำนวณ VAT ที่ต้องนำส่งสรรพากรทุกเดือน:

• ภาษีขาย (Output Tax): VAT ที่คุณเรียกเก็บจากลูกค้าเมื่อขายสินค้าหรือให้บริการ เช่น ขายสินค้า 1,000 บาท → เรียกเก็บ VAT 70 บาท จากลูกค้า
• ภาษีซื้อ (Input Tax): VAT ที่คุณจ่ายให้ผู้ขายวัตถุดิบหรือบริการที่ใช้ในธุรกิจ เช่น ซื้อวัตถุดิบ 500 บาท → จ่าย VAT 35 บาท ให้ผู้ขาย

VAT ที่ต้องนำส่งสรรพากร:
ภาษีที่ต้องชำระ = ภาษีขาย (Output Tax) − ภาษีซื้อ (Input Tax)

ตัวอย่างการคำนวณ:
ภาษีขายเดือนมกราคม = 5,000 บาท
ภาษีซื้อเดือนมกราคม = 2,000 บาท
VAT ที่ต้องนำส่งสรรพากร = 5,000 − 2,000 = 3,000 บาท

ถ้าในเดือนใดภาษีซื้อ มากกว่าภาษีขาย คุณมีสิทธิ์ ขอคืนภาษี เป็นเงินสด หรือนำ “เครดิตภาษี” ไปหักออกในเดือนถัดไป โดยแจ้งความประสงค์ในแบบ ภ.พ.30

วิธียื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน

หลังจากจดทะเบียน VATแล้ว ผู้ประกอบการมีหน้าที่ยื่น แบบ ภ.พ.30 (แบบแสดงรายการภาษีมูลค่าเพิ่ม) ทุกเดือน แม้ว่าเดือนนั้นจะไม่มียอดขายเลยก็ตาม

ช่องทางการยื่น	กำหนดวันสุดท้าย
ยื่นด้วยตัวเองที่สรรพากรพื้นที่	วันที่ 15 ของเดือนถัดไป
ยื่นออนไลน์ผ่านระบบ e-Filing (rd.go.th)	วันที่ 23 ของเดือนถัดไป

ขั้นตอนยื่น ภ.พ.30 ออนไลน์ ผ่าน rd.go.th

1. เข้าเว็บไซต์ กรมสรรพากร (rd.go.th) → เลือก “ยื่นแบบออนไลน์” → “ระบบ e-Filing”
2. เข้าสู่ระบบด้วยเลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลักและรหัสผ่าน
3. เลือกแบบ “ภ.พ.30” จากเมนูยื่นแบบภาษีมูลค่าเพิ่ม
4. กรอกยอด ภาษีขาย (รายได้ × 7%) และ ภาษีซื้อ (ค่าใช้จ่ายที่มี VAT) ในเดือนนั้น
5. ตรวจสอบยอดสุทธิที่ต้องชำระ → ชำระผ่าน Internet Banking หรือ Counter ธนาคาร

⚠️ ค่าปรับกรณียื่นช้า: ปรับ 2% ต่อเดือน ของเงินภาษีที่ต้องชำระ (ขั้นต่ำ 100 บาท) บวกเพิ่มเบี้ยปรับอีก 2–5 เท่า ยิ่งช้ายิ่งเสียมาก แนะนำให้ตั้ง reminder ทุกเดือน

ใบกำกับภาษี — เอกสารสำคัญของผู้ประกอบการ VAT

เมื่อจด VAT แล้ว ทุกครั้งที่ขายสินค้าหรือให้บริการ คุณมีหน้าที่ต้องออกใบกำกับภาษี (Tax Invoice) ให้กับลูกค้า ซึ่งเป็นเอกสารสำคัญทั้งสำหรับคุณและลูกค้าในการใช้เป็นหลักฐานภาษีซื้อ

ใบกำกับภาษีต้องระบุข้อมูลอะไรบ้าง?

• คำว่า “ใบกำกับภาษี” หรือ “Tax Invoice” อย่างชัดเจน
• เลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลัก ของผู้ขาย
• ชื่อ ที่อยู่ ของทั้งผู้ซื้อและผู้ขาย
• เลขที่ใบกำกับภาษีและวันที่ออก
• รายการสินค้า/บริการ จำนวน ราคาต่อหน่วย และราคารวม
• จำนวน VAT 7% แยกต่างหาก จากราคาสินค้า
• ยอดรวมทั้งสิ้น (รวม VAT)

💡 ปัจจุบันสามารถออก e-Tax Invoice (ใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์) ได้แล้ว ซึ่งสะดวกกว่าการออกแบบกระดาษ และกรมสรรพากรกำลังผลักดันให้ใช้ระบบนี้อย่างแพร่หลายในปี 2569

ต้องการความช่วยเหลือด้าน VAT และภาษีธุรกิจ?

PM Accounting ให้บริการครบวงจร ตั้งแต่จดทะเบียน VAT ยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน ออกใบกำกับภาษี ไปจนถึงวางแผนภาษีสำหรับธุรกิจ SME ดูบริการของเรา →

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (FAQ)